Gestraft omdat je verduurzaamde? De nieuwe cijfers zeggen iets anders, ook over je thuisbatterij

Eerlijk gezegd snap ik de boosheid. Eerst krijg je subsidie om van het gas af te gaan. Dan leg je panelen op het dak en misschien komt er een elektrische auto voor de deur. En nu lees je dat juist jij in 2031 procentueel het meest extra gaat betalen. Dan voelt het alsof de overheid je eerst lokt en daarna laat betalen.

Ik heb de cijfers erbij gepakt. Het beeld klopt niet.

Kort antwoord: wie verduurzaamd heeft, blijft in euro’s het goedkoopst uit. Het procentuele verschil ziet er alleen groot uit omdat je rekening nu al laag is. En de thuisbatterij? Die wordt door dezelfde veranderingen juist iets interessanter. Volgens CE Delft levert hij in 2030 zo’n 40 tot 45 procent meer op dan nu. Dat komt neer op grofweg 100 tot 150 euro per jaar extra. Wel onder voorwaarden en niet meteen vanaf volgend jaar.

Waar de ophef vandaan komt

In september verschenen er twee stukken vlak na elkaar.

Minister Van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei stuurde de Kamer een brief over de energierekening tot 2031. Daarin staat dat huishoudens met een volledig elektrische warmtepomp procentueel de grootste stijging krijgen. In de definitieve versie gaat het om ruim de helft meer. In een eerdere conceptversie die uitlekte, stond zelfs 70 procent. Voor een gemiddeld huishouden gaat het volgens dezelfde brief om zo’n 10 procent, na correctie voor inflatie.

Een paar dagen eerder kwam CE Delft met een onderzoek naar de energiekosten in 2030. Andere cijfers, dezelfde conclusie: wie een warmtepomp of elektrische auto heeft, ziet de rekening procentueel het hardst stijgen.

Waarom alles duurder wordt

Er zijn vijf oorzaken. Ze tellen bij elkaar op.

1. De salderingsregeling stopt op 1 januari 2027. Stroom die je in de zomer teruglevert, mag je dan niet meer wegstrepen tegen wat je in de winter gebruikt. Hoe dat voor jou uitpakt, lees je in Salderingsregeling stopt op 1 januari 2027.
2. Gas wordt duurder. Door nieuwe Europese regels komt er tot 2031 zo’n 26 cent per kuub bij. Er gaat een verplicht deel groen gas in het net en er komt een CO2-heffing op verwarmen met gas.
3. Het gasnet wordt per huishouden duurder. Hoe meer mensen van het gas af gaan, hoe minder mensen de kosten van het gasnet delen.
4. Het stroomnet wordt duurder. Het net moet flink uitgebreid worden en dat betalen we allemaal via de netkosten op de rekening.
5. De netkosten gaan afhangen van het tijdstip. Daarover zo meer, want hier zit het nieuws voor je thuisbatterij.

Procenten zeggen weinig, euro’s wel

Neem de warmtepomp. Volgens de kabinetsbrief betaalt een huishouden met een volledig elektrische warmtepomp in 2031 ongeveer 1.200 euro per jaar aan energie. Een vergelijkbaar huis met een cv-ketel zit op zo’n 2.800 euro. De stijging in euro’s is voor beide ongeveer even groot, een paar honderd euro. Alleen is een paar honderd euro bovenop 800 euro veel meer procent dan bovenop 2.400 euro.

Vergelijk het met tien euro prijsverhoging. Op een lunch van tien euro is dat een verdubbeling. Op een fiets van duizend euro merk je het nauwelijks. Toch blijft de lunch het goedkoopste van de twee.

Bij de auto zie je hetzelfde. In de berekening van CE Delft stijgt thuis laden richting 2030 met ongeveer 35 procent, zelfs als je laadt zonder op de prijs te letten. Dat is zo’n 170 euro per jaar. Rijden op benzine stijgt 10 procent, maar dat is 200 euro. De elektrische auto blijft op ongeveer 670 euro per jaar aan energie. De benzineauto op 1.900 euro.

En zonnepanelen? Zelf opwekken wordt meer waard naarmate stroom van het net duurder wordt. CE Delft ziet het voordeel oplopen van zo’n 325 naar 425 euro per jaar, zonder de saldering van nu mee te tellen.

En de thuisbatterij?

Die komt er in dit verhaal het best vanaf. CE Delft rekent voor 2030 op 200 tot 350 euro besparing per jaar met een thuisbatterij. Dat is 40 tot 45 procent meer dan nu.

Voor een middelgroot huis met een warmtepomp en zonnepanelen is het verschil nog duidelijker. Zonder batterij stijgt de energierekening daar richting 2030 met zo’n 25 procent. Met batterij en slimme aansturing blijft de stijging steken rond de 5 procent.

Waarom? Door die vijfde oorzaak: het nieuwe nettarief. Nu betaal je voor het stroomnet een vast bedrag per jaar, ongeacht wanneer je stroom gebruikt. Vanaf 2029 wordt ongeveer twee derde van die netkosten afhankelijk van het moment. Vergelijk het met een tolweg waar je in de spits meer betaalt dan midden in de nacht. Op rustige uren betaal je weinig of niets extra. Op drukke uren betaal je een toeslag per kilowattuur. In de winter vallen die dure uren ruwweg tussen vier uur ’s middags en elf uur ’s avonds. Precies wanneer je kookt, de verlichting aan staat en de warmtepomp het hardst werkt.

Een batterij die op een goedkoop moment laadt en op een duur moment je huis van stroom voorziet, ontloopt die toeslag. Dat is het hele idee. Met een vast bedrag per jaar had je batterij daar niets aan. Met een tarief per uur wel.

Vier kanttekeningen

Ik zou dit geen reden vinden om morgen een batterij te bestellen. Daarvoor zitten er te veel voorwaarden aan.

1. Het extra voordeel begint pas in 2029

In 2027 en 2028 geldt het nieuwe nettarief nog niet. Koop je nu, dan heb je die eerste jaren alleen het voordeel dat er nu al is. En het kan later worden. Het voorstel ligt nog bij toezichthouder ACM. Als het kabinet een paar regelingen niet op tijd rond heeft, schuift de invoering door naar 1 januari 2030.

2. Je moet er iets voor doen

CE Delft gaat uit van een dynamisch contract. Dat is een contract waarbij de stroomprijs elk uur anders is. Daarnaast moet iets je batterij slim aansturen. Die sturing kost volgens het onderzoek zelf ook geld, zo’n 70 euro per jaar. Een batterij die alleen je zonnestroom opslaat en ’s avonds leegloopt, haalt die hogere bedragen niet.

3. Wie betaalde het onderzoek?

De opdrachtgevers zijn NVDE, Holland Solar, Energie-Nederland en Energy Storage NL, de brancheclub van batterijbedrijven. Dat maakt de cijfers niet fout. CE Delft is een serieus bureau. Maar ik lees het wel met die wetenschap.

4. Meer besparing is nog geen terugverdientijd

Of de batterij zich terugbetaalt, heeft niemand in deze onderzoeken uitgerekend. Dat hangt af van wat je betaalt, hoe groot je hem kiest en hoe lang hij meegaat. Is de batterij te groot voor je huis, dan verandert die extra 150 euro per jaar weinig aan de som. Zie daarvoor ook Waarom bijna elke thuisbatterij te groot wordt verkocht.

Wat betekent dit voor jou?

Je hebt een warmtepomp of laadt thuis een auto

Dan heb jij het meeste aan het nieuwe nettarief. Je gebruikt veel stroom op de dure uren en een batterij kan daar een flink deel van overnemen. Let dan wel op het vermogen van de batterij. Een warmtepomp vraagt uren achter elkaar stroom en dat lukt niet met een batterij die maar een klein beetje tegelijk kan leveren.

Je hebt alleen zonnepanelen en een gewoon verbruik

Ook voor jou schuift het iets op in het voordeel van de batterij. Maar het gaat om kleinere bedragen, omdat je ’s avonds minder stroom gebruikt. Een kleine batterij is dan meestal genoeg.

Je hebt nog niets

Dan zeggen beide onderzoeken hetzelfde: verduurzamen loont in 2031 meer dan nu. De mensen die er echt op achteruit gaan, zijn huurders in een slecht geïsoleerd huis met een cv-ketel. Die kunnen zelf weinig veranderen. Daar zou de overheid meer voor moeten doen.

Mijn conclusie

Het gevoel dat je gestraft wordt omdat je verduurzaamd hebt, snap ik. De overheid heeft het ook slecht uitgelegd. Een kop met “warmtepomp 70 procent duurder” blijft hangen. Dat je daarna nog steeds de laagste rekening hebt, niet.

Voor de thuisbatterij is het eerder goed nieuws dan slecht nieuws. Hoe duurder stroom op het verkeerde moment wordt, hoe meer het waard is om stroom te kunnen bewaren. Alleen komt dat voordeel pas echt vanaf 2029 en alleen als je batterij slim wordt aangestuurd.

Wat er gebeurt als de stroomprijs zelf ook nog flink stijgt, lees je in Wat als de stroomprijs sterk gaat stijgen? En waarom terugverkopen aan het net na 2027 weinig oplevert, staat in Reality check: na 2027 loont terugverkopen bijna nooit meer.

Benieuwd wat een batterij in jouw huis zou doen? Doe de gratis check. Dan zie je binnen een paar minuten of het voor jou iets oplevert.