Thuisbatterij en capaciteitstarief: wat levert piekafvlakking echt op?

Wie in Vlaanderen een thuisbatterij overweegt, hoort vroeg of laat hetzelfde argument: met een batterij betaal je minder capaciteitstarief. Op sites van installateurs lees je bedragen van 100 tot 240 euro per jaar. Ik wilde weten wat daarvan overblijft als je het per kwartier narekent.

ThuisbatterijApp rekent voor Nederlandse aansluitingen. Dit artikel is een uitstapje: echte meetdata, met de Vlaamse regels erop gelegd.

Zo werkt het capaciteitstarief

Sinds 2023 betaal je in Vlaanderen een groot deel van de netkosten via je hoogste afnamepiek. De digitale meter kijkt per maand naar het kwartier waarin je het meeste van het net haalde. Injectie telt niet mee. Blijft je piek onder de 2,5 kW, dan betaal je toch voor 2,5 kW. Op de jaarafrekening telt het gemiddelde van de laatste twaalf maandpieken.

De Vlaamse Nutsregulator noemt voor 2026 gemiddeld 53,39 euro per kW per jaar zonder btw. Met 6 procent btw is dat ongeveer 56,60 euro. Per netgebied ligt het tussen ruwweg 52 en 61 euro. Wie gemiddeld op 4 kW piekt, betaalt dus zo’n 226 euro per jaar aan capaciteitstarief.

Waarmee ik rekende

Met de kwartierdata van één echt huishouden over heel 2025: mijn eigen meter. Zonnepanelen, geen elektrische auto, geen warmtepomp. Afname van het net 3.085 kWh, injectie 2.194 kWh. Het is hetzelfde soort meting als wat Fluvius van een digitale meter bewaart: per kwartier wat je van het net haalt en wat je erop zet. Alleen de regels heb ik vervangen door de Vlaamse.

Zonder batterij lagen de maandpieken tussen 2,64 kW in juni en 4,92 kW in maart. Gemiddeld was dat 3,85 kW. Geen enkele maand kwam onder de 2,5 kW. Dat komt neer op 218 euro capaciteitstarief per jaar.

Een gewone batterij doet weinig aan de piek

Eerst een vaste batterij van 5 kWh met 2,5 kW vermogen, gestuurd zoals de meeste batterijen standaard staan: laden met zonnestroom, ontladen zodra het huis stroom vraagt. Het capaciteitstarief daalt dan met 13 euro per jaar.

Dertien euro.

De verklaring zit in de winter. Van oktober tot en met april is er te weinig zonne-overschot om de batterij te vullen. De piek valt dan op een grijze ochtend, midden op de dag of in de vroege avond. De batterij is op dat moment leeg. In die maanden bleef de piek precies even hoog als zonder batterij. Alleen van mei tot en met september zakte hij.

Met een reserve voor de piek

Een slimmere sturing houdt een deel van de batterij achter voor de piek. In mijn berekening is dat 1,5 kWh. Die reserve gaat alleen naar momenten waarop de afname boven de 2,5 kW uitkomt. ’s Nachts wordt ze van het net bijgeladen, rustig genoeg om zelf geen piek te veroorzaken.

Dan daalt het capaciteitstarief met 74 euro per jaar. Meer dan 77 euro kan in dit huishouden niet, ook niet met een perfecte sturing. Onder de 2,5 kW valt niets meer te verdienen, dus de ruimte is het verschil tussen 3,85 en 2,5 kW.

Die reserve heeft wel een prijs. De 1,5 kWh die klaarstaat voor de piek kun je niet meer gebruiken voor je eigen zonnestroom. Daardoor zakt de besparing op energie van 170 naar 132 euro. Netto levert de slimme sturing 23 euro per jaar meer op dan de gewone.

Bij de kleine stekkerbatterij is de reserve 0,8 kWh. Wat die reserve op het capaciteitstarief wint, verliest ze precies aan zonnestroom. Bij 10 kWh doet de reserve het minst pijn, omdat er genoeg overblijft voor de rest van de dag. Maar ook daar blijft 74 euro het plafond.

Voor de energie reken ik met 22 cent per kWh die je van het net haalt en 4,4 cent per kWh die je injecteert. Die 22 cent is de gemiddelde all-in prijs van ongeveer 28 cent in Vlaanderen, min het deel dat al via het capaciteitstarief loopt. De 4,4 cent is het marktgemiddelde voor injectie.

Met een elektrische auto verandert het beeld

Neem hetzelfde huis met een elektrische auto die drie avonden per week van 18 tot 21 uur laadt op 3,7 kW. Dat is ruim 1.700 kWh per jaar, zo’n 10.000 kilometer. Het capaciteitstarief springt van 218 naar 372 euro.

Nu heeft piekafvlakking meer om aan te werken. Met reserve bespaart de batterij van 5 kWh 95 euro op het capaciteitstarief, die van 10 kWh 103 euro. In theorie kan de grote batterij tot 231 euro gaan. Dan moet ze wel bij elke laadbeurt drie uur lang flink bijleveren, ook in de winter als er geen zonnestroom is om haar te vullen.

Het goedkoopste antwoord is geen batterij. Laad dezelfde auto met 1,4 kW, verspreid over de avond en de nacht, dan komt het capaciteitstarief op 249 euro. Dat scheelt 123 euro per jaar ten opzichte van snel laden. Dat is meer dan welke batterij in deze vergelijking haalt. Het kost alleen een instelling in de auto of de laadpaal.

Waar deze som ophoudt

Dit is één huishouden. Het staat in Almere, niet in Gent of Hasselt. Het patroon van koken, wassen en zonnestroom lijkt aan beide kanten van de grens op elkaar, maar jouw pieken kunnen anders vallen. Met een warmtepomp liggen de winterpieken hoger, juist in de maanden waarin een batterij zonder reserve leeg is. Daar weegt het nachtelijk bijladen dus zwaarder. Mijn sturing is bewust eenvoudig: een vaste reserve en een vaste drempel. Een systeem dat met weersvoorspellingen werkt, komt dichter bij het plafond. Het plafond zelf verandert daar niet door. Een dynamisch contract, waarmee je ’s nachts goedkoper bijlaadt, heb ik niet meegenomen. Dat maakt de reserve iets goedkoper.

Wat je hieraan hebt

Het capaciteitstarief is een echt argument, maar een klein. Voor een huishouden zonder elektrische auto zit de winst van piekafvlakking in de tientallen euro’s per jaar, niet in de honderden. Het grote geld van een batterij in Vlaanderen blijft het eigen verbruik: een kWh die je zelf gebruikt is zo’n 22 cent waard, een kWh die je injecteert 4,4 cent.

Leg dat naast de offerte. Levert een batterij 200 euro per jaar op, dan staat elke 1.000 euro aankoopprijs voor vijf jaar terugverdienen. Vraag de installateur ook hoe de batterij gestuurd wordt. Zonder reserve voor de piek zegt een belofte over het capaciteitstarief weinig.

Bronnen: Vlaamse Nutsregulator, capaciteitstarief, Callmepower, tarieven per netgebied, Selectra, elektriciteitsprijs september 2026, Zonnepanelenenergie.be, injectietarief 2026. Berekening met de simulatie van ThuisbatterijApp op kwartierdata van 2025, tarieven gecontroleerd op 10 september 2026.