De verborgen kostenpost bij een plug-in batterij: tot 30 procent duurder dan je zou verwachten

De verborgen waarheid over plug-in batterijen die je in geen enkele brochure leest: sommige exemplaren laten tot 30 procent meer stroom verbruiken dan een perfecte batterij zonder verlies zou doen. Je koopt zo’n batterij om minder stroom in te kopen en minder terug te leveren. Logisch, want alles wat je zelf gebruikt hoef je niet duur in te kopen. Toch blijkt uit een simulatie dat dat lang niet altijd zo uitpakt. De oorzaak zit in drie verliesfactoren die elkaar versterken: RTE-verlies, hardware-verlies en DOD-verlies. In dit artikel lees je wat ze inhouden en waar je op moet letten voordat je een batterij koopt.

Het uitgangspunt: een gemiddeld huishouden

Reken mee met een gemiddeld huishouden dat 2000 kWh stroom van het net haalt en 2800 kWh zelf opwekt met zonnepanelen. Zonder batterij gebruikt dit huishouden 27 procent van de eigen opwek meteen zelf en is het voor 28 procent zelfvoorzienend. De jaarrekening komt uit op ongeveer 503 euro.

Stel dat er een perfecte batterij bestaat, een batterij zonder enig verlies. Alles wat erin gaat, komt er ook weer uit. In dat geval daalt de jaarrekening naar 319 euro. Het eigen gebruik stijgt naar 60 procent en de zelfvoorzienendheid naar 62 procent. Het verbruik van het net daalt naar 1021 kWh en de teruglevering naar 1116 kWh.

Die perfecte batterij bestaat niet. Drie verliesfactoren zorgen ervoor dat je er in de praktijk nooit helemaal bij in de buurt komt.

1. RTE-verlies: het grootste lek

RTE staat voor round trip efficiency. Dat getal zegt hoeveel energie je terugkrijgt van wat je in de batterij stopt. Een batterij slaat gelijkstroom op, terwijl het stroomnet wisselstroom gebruikt. Bij het laden en het ontladen moet de batterij dus omvormen, en dat omvormen kost energie. Bij plug-in batterijen ligt de RTE vaak tussen 70 en 80 procent.

Bij een RTE van 80 procent komt de jaarrekening uit op 347 euro, met een eigen gebruik van 63 procent en een zelfvoorzienendheid van 58 procent. Bij een RTE van 70 procent stijgt de rekening naar 361 euro en daalt de zelfvoorzienendheid naar 56 procent.

Hoe lager de RTE, hoe meer energie er verloren gaat en hoe meer stroom je moet inkopen. Tegelijk kan een batterij met een lage RTE vaker laden en ontladen, omdat elke cyclus minder bruikbare capaciteit oplevert. Daardoor onderschept de batterij vaker zonnestroom die anders was teruggeleverd, wat het eigen gebruik laat stijgen, ook al betaal je uiteindelijk meer. Let extra op bij modulaire plug-in batterijen: elke extra module zorgt meestal voor iets meer RTE-verlies.

Lees ook: De 70 procent die geen 70 procent is, over wat leveranciers precies bedoelen met dat RTE-percentage.

2. Hardware-verlies: klein, maar het loopt de klok rond door

Naast het omvormverlies is er het continue stroomverbruik van de batterij zelf: elektronica, omvormer, communicatie en koeling, ook als de batterij niets doet. Dit staat los van de RTE en telt gewoon door, uur na uur.

Het verschil tussen goede en slechte hardware is klein. In de simulatie kost een batterij met laag hardware-verlies ongeveer 353 euro per jaar, tegen 359 euro voor een batterij met dubbel zo hoog hardware-verlies. Dat is een paar euro per jaar, maar het loopt wel de hele dag door.

Lees ook: Sluipverbruik: wat uw thuisbatterij kost als hij niets doet, voor een uitgebreide berekening van dit sluipverbruik.

3. DOD-verlies: bescherming die iets kost

DOD staat voor depth of discharge, oftewel ontladingsdiepte. Dit getal zegt welk deel van de batterij je echt kunt gebruiken. Een batterij kun je nooit volledig leegtrekken: fabrikanten beschermen de cellen bewust, want bij 0 procent ontladen slijt een batterij sneller en kan hij beschadigen.

Intern is een batterij vaak groter dan de bruikbare capaciteit, bijvoorbeeld 5,2 of 5,3 kWh, waarvan een verborgen buffer de cellen beschermt. De DOD die je zelf in de app instelt, komt daar nog bovenop. Sommige plug-in batterijen laten je die instelling zelf aanpassen, andere niet.

Bij een DOD van 80 procent komt de jaarrekening uit op 371 euro, met een eigen gebruik van 60 procent en een zelfvoorzienendheid van 54 procent. Bij een DOD van 70 procent stijgt de rekening naar 383 euro en daalt het eigen gebruik naar 58 procent.

Bij DOD-verlies stijgen het verbruik en de kosten, net als bij de andere twee verliezen, maar het eigen gebruik daalt hier juist in plaats van dat het stijgt. Een lagere DOD beschermt de cellen wel en verlengt de levensduur met een paar jaar, tegen iets meer verbruik uit het net en iets minder teruglevering. Dat voordeel merk je pas als de batterij al ouder is.

Lees ook: Een batterij van 10 kWh levert nooit 10 kWh, over hoeveel bruikbare capaciteit er in de praktijk overblijft.

Wat betekent dit voor je portemonnee

De drie verliesfactoren werken niet hetzelfde. RTE-verlies is het grootste: hier zit het meeste verschil tussen een goede en een slechte plug-in batterij, en het grootste effect op je rekening. Hardware-verlies is veel kleiner en kost maar een paar euro per jaar extra. DOD-verlies laat het verbruik het meest stijgen van de drie, maar omdat de teruglevering meestijgt, blijft de extra kostenpost relatief beperkt.

Tel je de slechtste waarden van alle drie de factoren bij elkaar op, dan stijgt het verbruik in de simulatie naar 1350 kWh per jaar, tegenover 1021 kWh bij de perfecte batterij. Dat is ongeveer 30 procent meer dan wat de fabrikant je in theorie belooft.

Waar moet je op letten bij aankoop

Vraag bij een plug-in batterij altijd naar de RTE-specificatie en naar het hardware-verlies, en koop bij voorkeur een batterij waarbij je de DOD zelf kunt instellen. Deze drie factoren bepalen samen hoeveel energie je verliest en dus hoeveel je uiteindelijk betaalt, meer nog dan het kWh-getal op de doos.

Twijfel je welke plug-in batterij het beste bij jouw situatie past? Op thuisbatterijapp.nl vind je onafhankelijk advies dat rekening houdt met dit soort verliezen, niet alleen met de kWh op de doos.