Zelfvoorzienend en zelfverbruik: twee percentages die je thuisbatterij-rendement in de war sturen

Ik zag een video van iemand die zes maanden lang zijn eigen energiecijfers laat zien. Hij heeft zonnepanelen, een thuisbatterij van 7,5 kWh (zoveel stroom past erin) en een dynamisch contract. Dat is een contract waarbij de stroomprijs elk uur verandert. Zijn conclusie: opwek telt steeds minder, zelfverbruik telt steeds meer. Daar ben ik het grotendeels mee eens. Maar in zijn grafieken staan twee percentages die op elkaar lijken en iets anders zeggen. Wie ze door elkaar haalt, verwacht te veel van een batterij.

Kort antwoord: zijn conclusie klopt, een kWh die je zelf gebruikt wordt na 1 januari 2027 meer waard dan een kWh die je teruglevert. Maar de twee percentages uit zijn video meten niet hetzelfde en het verschil is groter dan je zou denken. Verderop in dit artikel laat ik zien welk getal je wel en welk getal je niet moet gebruiken om je eigen rendement in te schatten.

Wat hij liet zien

Hij vergelijkt april tot en met september. Zijn panelen wekten ruim 2.400 kWh op. In april nam hij 104 kWh af van het net en in mei 33 kWh. In juni en juli bleef dat onder de 25 kWh per maand. Samen betaalde hij in zes maanden 33,47 euro.

De kosten per maand zijn de bedragen die hij zelf noemt. De kWh van juni tot en met september heb ik afgelezen uit zijn grafiek. De laatste kolom is mijn eigen deling. Ik weet niet of vaste kosten of de vergoeding voor teruglevering in zijn bedragen zitten. Lees die kolom dus als richting en niet als tarief.

Zelfvoorzienend is niet hetzelfde als zelfverbruik

In apps lopen twee begrippen door elkaar.

Zelfvoorzienend is het deel van wat je huis verbruikt dat niet uit het net komt. De vraag erachter: hoe onafhankelijk ben ik?

Zelfverbruik is het deel van wat je panelen opwekken dat je zelf gebruikt. De vraag erachter: hoeveel van mijn zonnestroom houd ik?

Dezelfde batterij verbetert allebei. Maar je deelt door een ander getal.

In zijn beste maand (juli) kwam 54 procent van zijn verbruik rechtstreeks van de panelen. Daar kwam 41 procent uit de batterij bij en 5 procent van het net. Dat is 95 procent zelfvoorzienend. Zonder batterij was het 54 procent. Dat verschil is groot en dat is het goede nieuws. Maar kijk wat er in de andere maanden gebeurt:

Ik heb deze percentages afgelezen uit zijn grafiek, dus reken op een afwijking van ongeveer een procentpunt. Het gemiddelde van de zes maanden komt op ongeveer 90 procent. Dat is nog steeds sterk. Het is alleen niet 95.

Nu de andere kant. Zijn panelen wekten in zijn grafiek ongeveer 2.425 kWh op. De teruglevering was 1.028 kWh. Dan blijft er zo’n 1.400 kWh over die hij zelf gebruikte, rechtstreeks of via de batterij. Dat is ongeveer 58 procent van zijn opwek. Ruim 40 procent ging dus het net op.

Dat klinkt tegenstrijdig maar is het niet. In de zomer wek je veel meer op dan je huis in dezelfde maanden gebruikt. Uit zijn cijfers schat ik zijn verbruik op ongeveer 1.600 kWh in zes maanden. Meer dan twee derde van zijn zonnestroom zelf gebruiken kon in dit halfjaar dus niet, hoe goed de batterij ook werkt. Er is simpelweg niet genoeg verbruik om al die zon in kwijt te kunnen. Dezelfde grens beschreef ik eerder in Wat de meeste mensen denken over die 70 procent.

Wat april laat zien over stroom uit het net

April was de maand met de meeste netafname en toch kostte die maar 5,66 euro. Hij legt dat zelf uit. Ruim 70 van de 104 kWh ging eerst de batterij in. En op een dag met sterk negatieve prijzen nam hij bewust extra stroom af en liet hij de batterij niet ontladen. Die dag leverde geld op.

Op die dag (de 25e) nam hij volgens zijn grafiek ruim 12 kWh af en kreeg hij daar ongeveer 2 euro voor. Zonder die ene dag was april uitgekomen op zo’n 7,80 euro voor ongeveer 91 kWh. Dat is ruim 8 cent per kWh.

Over alle zes de maanden ging ongeveer drie kwart van zijn netstroom eerst de batterij in. Dat is mijn schatting uit zijn grafiek. De hoeveelheid netstroom zegt dus weinig. Wanneer je die afneemt en wat er daarna mee gebeurt zegt veel meer.

Zelf sturen op negatieve prijzen vraagt wel aandacht. Wie zijn batterij het werk laat doen, krijgt dit voordeel waarschijnlijk niet vanzelf. Wat er dan kan misgaan lees je in Eerst stuurde een bedrijf zijn thuisbatterij aan, nu doet hij het zelf.

Wat deze cijfers niet laten zien

Het gaat alleen om het zomerhalfjaar. April tot en met september is de gunstigste periode voor zonnepanelen. Een batterij wordt pas echt getest in de winter, als de zon weinig levert. Hoe je je instellingen door het jaar heen aanpast, lees je in Mijn batterijkalender voor het hele jaar.

Er is geen vergelijking zonder batterij. We weten niet wat hetzelfde huis zonder batterij had betaald. De 3 tot 9 euro per maand komt dus deels van de batterij en deels van de panelen en het contract met wisselende prijzen. Hoeveel van elk, blijft open.

Het is één huishouden dat zelf stuurt. Zijn resultaat hangt af van zijn contract en van zijn aandacht voor de prijzen. Dat maakt het geloofwaardig. Het maakt het ook lastig om op jouw huis over te nemen.

Het aankoopbedrag ontbreekt. Zonder wat de batterij kostte kun je geen terugverdientijd uitrekenen. In de cijfers die ik zag stond dat bedrag niet.

Wat ik eruit meeneem

• Kijk in je app naar zelfvoorzienend en zelfverbruik apart. Het zijn twee getallen met twee betekenissen.
• Vraag bij elk percentage over welke maanden het gaat en door welk getal er wordt gedeeld.
• Kijk niet alleen naar de kWh uit het net maar ook naar het uur waarop je ze afnam.
• Reken met een heel jaar. Een zomerhalfjaar is de beste periode die je kunt kiezen.
• Weet wat je zonder batterij had betaald. Anders weet je niet wat de batterij oplevert.

Zijn kernboodschap blijft staan. Zodra de salderingsregeling stopt (zie Salderingsregeling stopt op 1 januari 2027) draait het om wat je zelf gebruikt. Kijk daarom niet alleen hoeveel je opwekt maar ook waar je zon heen gaat. Wat er verder met je overschot kan gebeuren staat in Batterij, EV of jacuzzi.

Wil je weten wat zelfvoorzienend en zelfverbruik bij jouw huis zijn? Doe dan de gratis check. Wij verkopen geen batterijen en krijgen geen provisie.

Bronnen

• Video van een huishouden met zonnepanelen en een thuisbatterij van 7,5 kWh over zelfverbruik, cijfers april tot en met september
• Eigen berekeningen op basis van de grafieken uit die video: kosten per kWh, zelfverbruik van de opwek en geschat verbruik
• Wat de meeste mensen denken over die 70 procent
• Salderingsregeling stopt op 1 januari 2027